Cha mẹ lập di chúc để tránh rắc rối, cần lưu ý những gì?

Việc cha mẹ lập di chúc để tránh rắc rối là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm ý chí phân chia tài sản được thực hiện đúng. Nếu không nắm rõ quy định pháp luật, di chúc vẫn có thể phát sinh tranh chấp về sau. Vì vậy, khi lập di chúc, cần hiểu rõ các nguyên tắc pháp lý để hạn chế rủi ro.

---

Khi nào người con bị truất quyền thừa kế?

Để hiểu rõ quyền định đoạt tài sản, trước hết cần xác định các trường hợp người con có thể không được hưởng di sản. Đây là cơ sở quan trọng khi lập di chúc. Theo khoản 1 Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế. Đồng thời, họ cũng có quyền truất quyền hưởng di sản của bất kỳ người nào. Như vậy, cha mẹ có thể không cho một người con hưởng thừa kế nếu ý chí được thể hiện rõ trong di chúc.

Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ một số đối tượng nhất định. Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự, vợ hoặc chồng, cha mẹ, con chưa thành niên và con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động vẫn được hưởng di sản. Mức hưởng tối thiểu là 2/3 suất theo pháp luật. Trong trường hợp người con đã thành niên và có khả năng lao động, họ không thuộc nhóm được bảo vệ. Vì vậy, cha mẹ có thể truất quyền thừa kế của người này. Ngoài ra, khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự quy định một số hành vi làm mất quyền thừa kế. Ví dụ như xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc ngược đãi cha mẹ. Những người này sẽ không được hưởng di sản, trừ khi được tha thứ.

---

Muốn để tài sản cho cháu, cần thực hiện như thế nào?

Sau khi xác định quyền truất thừa kế, nhiều gia đình muốn chuyển phần tài sản này cho cháu. Tuy nhiên, việc này cần thực hiện đúng quy định pháp luật. Theo khoản 1 Điều 626 Bộ luật Dân sự, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế. Do đó, cha mẹ có thể ghi rõ cháu là người được hưởng di sản trong di chúc. Tuy nhiên, nếu cháu chưa đủ 18 tuổi thì không thể trực tiếp quản lý tài sản. Theo Điều 616 Bộ luật Dân sự, di sản phải do người khác quản lý cho đến khi người thừa kế có đầy đủ năng lực hành vi.

Quy định về người quản lý di sản

Việc chỉ định người quản lý di sản là rất cần thiết. Điều này giúp bảo vệ tài sản và tránh tranh chấp phát sinh. Theo Điều 617 và Điều 618 Bộ luật Dân sự, người quản lý có nghĩa vụ bảo quản tài sản. Họ được thực hiện các giao dịch cần thiết trong phạm vi cho phép. Tuy nhiên, họ không được tự ý định đoạt tài sản nếu không có sự đồng ý. Khi người thừa kế đủ 18 tuổi, người quản lý phải bàn giao lại toàn bộ tài sản. Theo Điều 76 Luật Hôn nhân và Gia đình, cha mẹ có quyền quản lý tài sản của con chưa thành niên. Tuy nhiên, với tài sản thừa kế, ý chí trong di chúc được ưu tiên áp dụng. Vì vậy, người lập di chúc có thể chỉ định người khác quản lý và loại trừ quyền của cha mẹ.

Những nội dung cần ghi rõ trong di chúc

Để hạn chế rủi ro, di chúc cần quy định rõ các nội dung quan trọng. Việc này giúp dễ thực hiện và tránh tranh chấp. Trước hết, cần ghi đầy đủ thông tin người quản lý di sản. Bao gồm họ tên, số CCCD và địa chỉ. Tiếp theo, cần xác định rõ phạm vi quyền. Ví dụ, chỉ được sử dụng tiền lãi để chi trả học phí, y tế hoặc các nhu cầu thiết yếu của cháu. Đồng thời, cần quy định rõ việc không được bán, tặng cho, cầm cố hoặc thế chấp tài sản gốc. Nếu muốn cho phép, phải ghi cụ thể trong di chúc. Ngoài ra, nên quy định thời hạn bàn giao tài sản. Ví dụ, trong vòng 30 ngày kể từ khi người thừa kế đủ 18 tuổi. Việc chỉ định người giám sát cũng rất cần thiết. Người này có quyền yêu cầu báo cáo và kiểm tra chứng từ. Nếu phát hiện vi phạm, họ có thể đề nghị thay thế người quản lý.

---

Thủ tục và cách lập di chúc đúng pháp luật

Sau khi xác định nội dung, việc lập di chúc đúng hình thức là yếu tố quyết định hiệu lực. Đây là bước không thể bỏ qua. Trước hết, cần xác định tài sản chung của vợ chồng. Mỗi người chỉ có quyền định đoạt phần tài sản thuộc sở hữu của mình. Thông thường, phần này là 1/2 khối tài sản chung. Khi một người qua đời, cần tách phần của người còn sống trước. Phần còn lại mới được chia theo di chúc. Để tránh rắc rối, mỗi người nên lập một bản di chúc riêng. Không nên lập di chúc chung. Bộ luật Dân sự 2015 hiện không còn quy định về hình thức này. Việc lập riêng giúp dễ áp dụng và giảm nguy cơ tranh chấp. Ngoài ra, nên lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Cách này giúp đảm bảo giá trị pháp lý. Người lập di chúc có thể đến tổ chức hành nghề công chứng để thực hiện.

Việc cha mẹ lập di chúc để tránh rắc rối là cần thiết. Đây là cách bảo đảm ý chí được thực hiện đúng sau khi qua đời. Nếu thực hiện đúng quy định, cha mẹ có thể truất quyền thừa kế của một người con. Đồng thời, có thể chuyển tài sản cho cháu một cách hợp pháp. Tuy nhiên, cần đặc biệt chú ý đến nội dung di chúc. Việc chỉ định người quản lý, quy định rõ quyền và nghĩa vụ là rất quan trọng. Trong trường hợp nội dung phức tạp, nên tham khảo ý kiến luật sư. Điều này giúp hạn chế rủi ro và đảm bảo di chúc có hiệu lực.