Trường hợp nào di chúc không hợp pháp?

Khi muốn để lại di sản cho người khác sau khi qua đời, nhiều người lựa chọn lập di chúc. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp di chúc không hợp pháp do không đáp ứng điều kiện luật định. Vậy cụ thể trường hợp nào di chúc không hợp pháp và khi đó di sản sẽ được xử lý ra sao?

---

Di chúc không hợp pháp trong trường hợp nào?

Để xác định tính hợp pháp của di chúc, cần căn cứ vào Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, nếu không đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định, di chúc có thể bị coi là không hợp pháp. Trước hết, cần xem xét điều kiện về năng lực và ý chí của người lập di chúc.

Điều kiện về tinh thần và ý chí của người lập di chúc

Di chúc chỉ hợp pháp khi người lập di chúc có đầy đủ năng lực nhận thức và hoàn toàn tự nguyện.

Cụ thể, người lập di chúc phải:

• Minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập di chúc
• Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép

Nếu các yếu tố này không được đảm bảo, di chúc sẽ không có giá trị pháp lý.

---

Điều kiện về nội dung và hình thức của di chúc

Bên cạnh yếu tố con người, nội dung và hình thức của di chúc cũng là điều kiện quan trọng. Về nội dung, di chúc không được vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Đồng thời, cần có các thông tin cơ bản như:

• Ngày, tháng, năm lập di chúc
• Họ tên, nơi cư trú của người lập di chúc và người hưởng di sản
• Di sản để lại và nơi có di sản

Nếu thiếu các nội dung thiết yếu này, di chúc có thể bị vô hiệu.

Về hình thức, di chúc phải tuân thủ quy định pháp luật. Di chúc có thể được lập bằng văn bản hoặc bằng miệng.

Trong đó:

• Di chúc bằng văn bản có thể có hoặc không có công chứng, chứng thực
• Có thể có người làm chứng hoặc không
• Không được viết tắt hoặc dùng ký hiệu
• Phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc

Việc vi phạm các quy định này cũng có thể khiến di chúc không hợp pháp.

---

Điều kiện đối với một số trường hợp đặc biệt

Ngoài các điều kiện chung, pháp luật còn đặt ra yêu cầu riêng đối với một số đối tượng cụ thể.

Đối với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, di chúc phải:

• Được lập thành văn bản
• Có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ

Đối với người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ:

• Di chúc phải do người làm chứng lập thành văn bản
• Phải có công chứng hoặc chứng thực

Nếu không đáp ứng các điều kiện này, di chúc cũng sẽ bị coi là không hợp pháp. Như vậy, chỉ cần thiếu một trong các điều kiện nêu trên, di chúc đã có nguy cơ không được công nhận về mặt pháp lý. Khi đó, cách thức phân chia di sản cũng sẽ thay đổi theo quy định của pháp luật.

---

Di chúc không hợp pháp, di sản được chia như thế nào?

Khi di chúc không hợp pháp, việc phân chia di sản sẽ không còn thực hiện theo ý chí của người đã mất. Thay vào đó, pháp luật sẽ áp dụng cơ chế thừa kế theo pháp luật. Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, trong trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được chia theo pháp luật. Nguyên tắc chung là những người thừa kế hợp pháp sẽ được hưởng phần di sản tương ứng theo quy định. Việc xác định cụ thể ai được hưởng và hưởng bao nhiêu sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp.

Di chúc chỉ có giá trị pháp lý khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật. Nếu không, di chúc sẽ bị coi là không hợp pháp và di sản sẽ được chia theo pháp luật. Trong thực tế, việc xác định tính hợp pháp của di chúc có thể phát sinh nhiều vướng mắc, đặc biệt khi có tranh chấp giữa các bên liên quan. Vì vậy, việc tham khảo ý kiến pháp lý là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình. Nếu bạn đang gặp vấn đề liên quan đến hiệu lực di chúc hoặc phân chia di sản, có thể cân nhắc trao đổi với luật sư để được hỗ trợ cụ thể và đúng quy định.

👉 Xem thêm bài viết: Di chúc có hiệu lực khi nào?