Sau khi xác định có quyền hưởng di sản tại Việt Nam, nhiều Việt kiều tiếp tục gặp khó khăn trong quá trình khai nhận thừa kế, đặc biệt khi di sản là nhà đất hoặc có nhiều đồng thừa kế đang sinh sống ở nước ngoài.

Trên thực tế, thủ tục khai nhận di sản đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài thường phát sinh thêm nhiều giấy tờ liên quan đến quốc tịch, nhập cảnh và xác minh quan hệ nhân thân. Đây cũng là lý do nhiều hồ sơ phải bổ sung hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Việt kiều có được khai nhận di sản thừa kế tại Việt Nam không?

Theo Điều 610 Bộ luật Dân sự 2015, mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Điều này đồng nghĩa:

• Không phân biệt người đang cư trú trong nước hay ở nước ngoài;
• Không phân biệt công dân Việt Nam hay người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Tuy nhiên, người nhận thừa kế vẫn phải đáp ứng các điều kiện liên quan đến quyền sở hữu tài sản, đặc biệt đối với di sản là nhà đất.

Việc được hưởng di sản và việc được đứng tên sở hữu nhà đất là hai vấn đề pháp lý khác nhau.

Do đó, trước khi thực hiện thủ tục khai nhận di sản, người thừa kế nên kiểm tra kỹ điều kiện pháp lý của mình để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình công chứng và sang tên tài sản.

Những giấy tờ Việt kiều thường phải chuẩn bị

Đối với các hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài, giấy tờ thường nhiều hơn so với trường hợp thông thường trong nước.

Tùy từng vụ việc cụ thể, hồ sơ có thể bao gồm:

• Giấy chứng tử của người để lại di sản;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình;
• Hộ chiếu hoặc giấy tờ nhập cảnh;
• Giấy tờ chứng minh nguồn gốc Việt Nam;
• Giấy tờ về quyền sở hữu tài sản;
• Di chúc nếu có;
• Văn bản ủy quyền trong trường hợp không trực tiếp thực hiện thủ tục.

Đối với di sản là nhà đất, người nhận thừa kế thường phải chuẩn bị thêm giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất và tình trạng pháp lý của tài sản.

Trong thực tế, nhiều trường hợp gặp khó khăn do giấy tờ được cấp ở nước ngoài cần hợp pháp hóa lãnh sự hoặc có thông tin chưa thống nhất giữa các giấy tờ nhân thân.

Thủ tục khai nhận di sản thừa kế được thực hiện như thế nào?

Thông thường, việc khai nhận di sản thừa kế sẽ được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng.

Quy trình cơ bản thường gồm các bước:

• Nộp hồ sơ yêu cầu công chứng;
• Kiểm tra và bổ sung hồ sơ nếu cần;
• Niêm yết việc khai nhận di sản;
• Ký văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản;
• Thực hiện thủ tục sang tên tài sản nếu đủ điều kiện.

Trong đó, bước niêm yết công khai là thủ tục bắt buộc nhằm hạn chế tranh chấp giữa những người thừa kế.

Đối với hồ sơ có yếu tố nước ngoài, thời gian xử lý thực tế có thể kéo dài hơn do cần xác minh giấy tờ hoặc bổ sung tài liệu từ nước ngoài.

Một số vướng mắc Việt kiều thường gặp khi nhận thừa kế

Trên thực tế, nhiều hồ sơ khai nhận di sản không thể hoàn tất ngay từ đầu do phát sinh các vấn đề pháp lý liên quan đến quốc tịch, giấy tờ hoặc tranh chấp giữa các đồng thừa kế.

Một số vướng mắc phổ biến gồm:

• Không còn quốc tịch Việt Nam;
• Thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình;
• Có nhiều người thừa kế ở nước ngoài;
• Di chúc có dấu hiệu không hợp lệ;
• Nhà đất chưa hoàn tất thủ tục pháp lý;
• Không đủ điều kiện đứng tên quyền sử dụng đất.

Ngoài ra, nhiều trường hợp người thừa kế chỉ được hưởng giá trị tài sản nhưng không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở theo quy định pháp luật hiện hành.

Vì vậy, việc xác định đúng tư cách pháp lý và chuẩn bị hồ sơ phù hợp ngay từ đầu thường giúp hạn chế việc bổ sung giấy tờ hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Việt kiều cần lưu ý gì trước khi thực hiện thủ tục?

Đối với các hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài, người thừa kế nên chủ động kiểm tra trước:

• Điều kiện nhập cảnh vào Việt Nam;
• Tình trạng quốc tịch;
• Giấy tờ chứng minh nguồn gốc Việt Nam;
• Tình trạng pháp lý của nhà đất;
• Quan hệ giữa những người thừa kế.

Trong nhiều trường hợp, việc rà soát hồ sơ từ đầu sẽ giúp tránh được tranh chấp hoặc hạn chế rủi ro khi thực hiện công chứng và sang tên tài sản.

Đặc biệt, nếu vụ việc liên quan đến nhiều đồng thừa kế, tài sản có tranh chấp hoặc giấy tờ được cấp ở nước ngoài thì người thực hiện thủ tục nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật trước khi tiến hành.

Kết luận

Pháp luật Việt Nam hiện nay vẫn cho phép Việt kiều khai nhận di sản thừa kế tại Việt Nam nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, đối với các vụ việc có yếu tố nước ngoài, hồ sơ và thủ tục thường phức tạp hơn do liên quan đến giấy tờ nhân thân, quốc tịch và điều kiện sở hữu tài sản tại Việt Nam. Vì vậy, trước khi thực hiện thủ tục khai nhận hoặc sang tên di sản, người thừa kế nên kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý để hạn chế phát sinh tranh chấp hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

👉 Xem thêm bài viết: Thừa kế là gì? Ai thuộc hàng thừa kế thứ nhất, thứ hai, thứ ba?