Cha mẹ có mặc nhiên là người quản lý tài sản thừa kế của con chưa thành niên?

Trong thực tiễn giải quyết các quan hệ thừa kế, đặc biệt là trường hợp người thừa kế chưa thành niên, một vấn đề thường xuyên phát sinh là việc xác định ai sẽ là người quản lý tài sản mà người con được hưởng theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Không ít trường hợp cha mẹ mặc định cho rằng mình đương nhiên có quyền quản lý toàn bộ tài sản của con. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, vấn đề này cần được xem xét trên cơ sở quy định về đại diện, quản lý tài sản của người chưa thành niên và ý chí của người để lại di sản.

---

Nguyên tắc chung về quản lý tài sản của con chưa thành niên

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cha mẹ là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên và thực hiện việc quản lý tài sản của con theo quy định của pháp luật.

Đối với tài sản riêng của con chưa thành niên, do chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự nên việc quản lý tài sản thường được giao cho cha mẹ nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con.

Việc quản lý này mang tính chất đại diện, nhằm bảo vệ tài sản của người chưa thành niên, và không làm phát sinh quyền sở hữu của cha mẹ đối với tài sản đó.

---

Quyền quản lý tài sản không mang tính mặc nhiên tuyệt đối

Mặc dù cha mẹ là người đại diện theo pháp luật, nhưng quyền quản lý tài sản của con chưa thành niên không phải trong mọi trường hợp đều thuộc về cha mẹ.

Pháp luật dân sự ghi nhận việc quản lý tài sản của người chưa thành niên có thể được xác lập thông qua các căn cứ khác nhau, trong đó có trường hợp phát sinh từ ý chí của người để lại di sản trong di chúc hợp pháp hoặc theo cơ chế giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Do đó, việc xác định người có quyền quản lý tài sản cần căn cứ vào từng tình huống cụ thể, không thể suy luận một cách mặc nhiên.

---

Ý chí của người lập di chúc đối với việc quản lý tài sản

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền định đoạt tài sản của mình và có thể xác định các nội dung liên quan đến việc chuyển giao, quản lý di sản trong phạm vi pháp luật cho phép.

Trong trường hợp người thừa kế chưa thành niên, người lập di chúc có thể chỉ định người quản lý tài sản để đảm bảo việc bảo quản và quản lý tài sản cho đến khi người thừa kế đủ điều kiện theo quy định hoặc theo nội dung di chúc.

Việc chỉ định này là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định người thực hiện quyền quản lý tài sản trong từng trường hợp cụ thể.

---

Trường hợp cha mẹ không trực tiếp quản lý tài sản thừa kế của con

Cha mẹ sẽ không trực tiếp thực hiện việc quản lý tài sản của con trong trường hợp người để lại di sản đã có di chúc hợp pháp và chỉ định một người khác là người quản lý tài sản.

Ngoài ra, trong một số trường hợp khác, việc quản lý tài sản của người chưa thành niên có thể được thực hiện theo cơ chế giám hộ theo quy định của pháp luật dân sự.

Như vậy, quyền quản lý tài sản của cha mẹ không phải là quyền đương nhiên trong mọi trường hợp, mà có thể được xác lập hoặc thay đổi tùy thuộc vào căn cứ pháp lý cụ thể.

---

Phân biệt quyền sở hữu và quyền quản lý tài sản

Trong quan hệ thừa kế và quản lý tài sản của người chưa thành niên, cần phân biệt rõ giữa quyền sở hữu và quyền quản lý tài sản.

Quyền sở hữu tài sản thuộc về người thừa kế theo di chúc hoặc theo quy định pháp luật.

Trong khi đó, quyền quản lý tài sản chỉ là quyền thực hiện việc bảo quản, giữ gìn và thực hiện các giao dịch trong phạm vi được pháp luật hoặc người có quyền định đoạt giao cho, và không làm phát sinh quyền sở hữu đối với tài sản.

---

Kết luận

Cha mẹ về nguyên tắc là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên và thường thực hiện việc quản lý tài sản của con theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, quyền này không mang tính mặc nhiên trong mọi trường hợp. Nếu người lập di chúc hợp pháp đã chỉ định người khác thực hiện việc quản lý tài sản thừa kế, thì việc quản lý sẽ được thực hiện theo đúng nội dung di chúc.

Vì vậy, khi xác định người có quyền quản lý tài sản thừa kế của người chưa thành niên, cần xem xét đồng thời các yếu tố về độ tuổi, tình trạng pháp lý của người thừa kế và nội dung di chúc (nếu có).

👉 Xem thêm bài viết: Trường hợp nào di chúc bị vô hiệu theo quy định pháp luật?