Con riêng có được hưởng thừa kế của cha mẹ không?

Trong thực tiễn giải quyết thừa kế, câu hỏi con riêng có được hưởng thừa kế của cha hoặc mẹ hay không là vấn đề khá phổ biến trong các gia đình có quan hệ hôn nhân trước đó. Việc xác định quyền thừa kế của con riêng không phụ thuộc hoàn toàn vào quan hệ huyết thống, mà chủ yếu dựa trên quan hệ pháp lý và quan hệ nuôi dưỡng thực tế theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

---

Căn cứ xác định người được hưởng thừa kế theo pháp luật

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm:

• Vợ hoặc chồng của người chết
• Cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi của người chết
• Con đẻ, con nuôi của người chết

Từ quy định này có thể thấy, pháp luật chỉ mặc nhiên công nhận quyền thừa kế đối với:

• Con đẻ
• Con nuôi hợp pháp

Trong khi đó, con riêng không đương nhiên thuộc hàng thừa kế, trừ trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật quy định.

---

Trường hợp con riêng được hưởng thừa kế của cha mẹ

Theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015, con riêng có thể được hưởng thừa kế nếu giữa con riêng và cha dượng hoặc mẹ kế có quan hệ:

“Chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con”

Trên thực tế, quan hệ này được xác định dựa trên các yếu tố như:

• Cùng chung sống ổn định trong một gia đình
• Có sự chăm sóc, nuôi dưỡng về vật chất và tinh thần
• Thực hiện nghĩa vụ và quyền giữa cha mẹ – con trong đời sống thực tế
• Có xác nhận của người thân, hàng xóm hoặc chính quyền địa phương (nếu có tranh chấp)

Nếu chứng minh được quan hệ này, con riêng sẽ:

• Được hưởng thừa kế của cha hoặc mẹ như con trong hàng thừa kế thứ nhất
• Được chia di sản theo quy định pháp luật như con đẻ hoặc con nuôi

---

Trường hợp con riêng không được hưởng thừa kế

Con riêng sẽ không được hưởng thừa kế của cha hoặc mẹ trong các trường hợp sau:

Không có quan hệ nuôi dưỡng thực tế

Nếu giữa các bên chỉ tồn tại quan hệ gia đình hình thức, không có:

• Việc nuôi dưỡng
• Việc chăm sóc
• Quan hệ sống chung như cha mẹ – con

→ Khi đó, con riêng không được pháp luật công nhận là người thừa kế.

---

Không có căn cứ pháp lý về quan hệ cha mẹ – con

Trường hợp không có:

• Giấy khai sinh thể hiện quan hệ cha/mẹ – con
• Quyết định công nhận con nuôi

→ Thì không phát sinh quyền thừa kế đương nhiên.

---

Thuộc trường hợp bị loại trừ quyền thừa kế

Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế sẽ không được hưởng di sản nếu:

• Xâm phạm nghiêm trọng tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản
• Ngược đãi, vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng
• Gian dối, cưỡng ép trong việc lập di chúc
• Có hành vi trái pháp luật nhằm chiếm đoạt di sản

---

Trường hợp có di chúc để lại tài sản

Trong trường hợp người cha hoặc mẹ có lập di chúc hợp pháp, thì:

• Con riêng có thể được chỉ định hưởng di sản
• Việc hưởng thừa kế phụ thuộc hoàn toàn vào nội dung di chúc
• Trừ trường hợp di chúc vô hiệu hoặc người thừa kế không đủ điều kiện theo luật

---

Kết luận

Con riêng không đương nhiên được hưởng thừa kế của cha hoặc mẹ. Quyền thừa kế chỉ phát sinh khi có một trong hai căn cứ:

• Có quan hệ nuôi dưỡng thực tế như cha mẹ – con được pháp luật công nhận
• Hoặc được chỉ định hưởng di sản trong di chúc hợp pháp

Nếu không thuộc các trường hợp trên, con riêng sẽ không có quyền hưởng thừa kế theo pháp luật.

👉 Xem thêm bài viết: Cháu có được hưởng thừa kế từ bà nội không?