Bố mẹ sống chung không đăng ký kết hôn muốn cho con đất

Trong thực tế, nhiều cặp vợ chồng lớn tuổi trước đây chỉ tổ chức đám cưới, sống chung với nhau và có con chung nhưng chưa từng đăng ký kết hôn. Khi muốn tặng cho đất hoặc sang tên tài sản cho con thì mới phát sinh vướng mắc liên quan đến thủ tục pháp lý.

Vậy trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn thì có thể cho con đất được không? Có cần thực hiện thêm thủ tục gì hay không?

Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn có được pháp luật công nhận là vợ chồng không?

Theo quy định pháp luật hiện hành, quan hệ vợ chồng thông thường phải được xác lập thông qua thủ tục đăng ký kết hôn.

Tuy nhiên, đối với một số trường hợp nam nữ chung sống với nhau từ trước ngày 03/01/1987 và đáp ứng điều kiện luật định thì vẫn có thể được xem xét công nhận là hôn nhân thực tế, dù chưa đăng ký kết hôn.

Đây cũng là lý do vì sao nhiều trường hợp sống chung nhiều năm, có con chung và tài sản chung nhưng khi thực hiện thủ tục liên quan đến nhà đất vẫn phải rà soát lại tình trạng pháp lý của quan hệ hôn nhân.

👉 Xem thêm bài viết: Trường hợp được pháp luật công nhận là hôn nhân thực tế

Chưa đăng ký kết hôn có cho con đất được không?

Về nguyên tắc, cha mẹ vẫn có quyền tặng cho tài sản cho con nếu có căn cứ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp đối với tài sản đó.

Tuy nhiên, trên thực tế, khi thực hiện thủ tục công chứng hoặc sang tên quyền sử dụng đất, cơ quan có thẩm quyền thường sẽ xem xét thêm các giấy tờ liên quan đến:

• Quan hệ cha mẹ – con;
• Tình trạng hôn nhân;
• Nguồn gốc tài sản;
• Quyền sở hữu hoặc sử dụng đối với mảnh đất.

Đặc biệt, nếu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên cả hai người nhưng chưa đăng ký kết hôn thì nhiều trường hợp cần làm rõ đây là tài sản chung như thế nào và quan hệ giữa hai người có thuộc trường hợp được pháp luật công nhận hay không.

Vì sao nhiều trường hợp phải chứng minh hôn nhân thực tế?

Trước đây, việc đăng ký kết hôn chưa được người dân quan tâm nhiều như hiện nay. Không ít cặp đôi chỉ làm đám cưới rồi chung sống với nhau trong thời gian dài mà không thực hiện thủ tục hộ tịch.

Khi cuộc sống ổn định thì điều này thường không gây trở ngại. Tuy nhiên, đến lúc thực hiện các giao dịch như:

• Tặng cho đất cho con;
• Chuyển nhượng nhà đất;
• Chia tài sản;
• Làm thủ tục thừa kế;

thì giấy tờ pháp lý lại trở thành vấn đề quan trọng.

Trong nhiều trường hợp, việc chứng minh quan hệ hôn nhân thực tế có thể giúp làm rõ:

• Quan hệ vợ chồng;
• Căn cứ xác định tài sản chung;
• Quyền định đoạt tài sản;
• Các quyền lợi liên quan đến thuế, công chứng hoặc sang tên.

Có bắt buộc phải đăng ký kết hôn mới được cho con đất không?

Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải đăng ký kết hôn mới có thể tặng cho đất cho con.

Tuy nhiên, tùy từng hồ sơ cụ thể, cơ quan công chứng hoặc cơ quan đăng ký đất đai có thể yêu cầu bổ sung tài liệu để chứng minh quan hệ giữa các bên và xác định quyền đối với tài sản.

Đối với các trường hợp chung sống trước năm 1987, nếu thuộc diện được xem xét công nhận hôn nhân thực tế thì việc chứng minh quá trình chung sống có thể là yếu tố quan trọng khi thực hiện thủ tục liên quan đến tài sản.

Mỗi trường hợp sẽ có cách xử lý khác nhau tùy:

• thời điểm chung sống;
• giấy tờ hiện có;
• nguồn gốc tài sản;
• người đứng tên trên giấy chứng nhận.

Có được miễn thuế khi cha mẹ cho con đất không?

Theo quy định pháp luật về thuế, việc tặng cho bất động sản giữa cha mẹ và con có thể thuộc trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ nếu đáp ứng đủ điều kiện luật định.

Tuy nhiên, trên thực tế, cơ quan có thẩm quyền thường yêu cầu giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ – con cũng như các giấy tờ liên quan đến quyền sở hữu tài sản để xem xét hồ sơ miễn thuế.

Vì vậy, đối với trường hợp cha mẹ sống chung nhưng chưa đăng ký kết hôn, việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu là điều rất quan trọng để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình công chứng hoặc sang tên.

Cần lưu ý gì trước khi làm thủ tục?

Trước khi thực hiện thủ tục tặng cho đất, nên kiểm tra trước các vấn đề như:

• Mảnh đất là tài sản chung hay riêng;
• Giấy chứng nhận hiện đứng tên ai;
• Có giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ – con hay không;
• Quan hệ hôn nhân có thuộc trường hợp được pháp luật xem xét công nhận hay không.

Việc rà soát sớm giúp hạn chế tình trạng:

• Hồ sơ bị yêu cầu bổ sung nhiều lần;
• Chậm sang tên;
• Phát sinh tranh chấp;
• Khó khăn trong việc xác định quyền đối với tài sản.

Cha mẹ sống chung không đăng ký kết hôn vẫn có thể thực hiện việc tặng cho đất cho con trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, do liên quan đến tình trạng hôn nhân, quyền sở hữu tài sản và thủ tục công chứng nên cần xem xét kỹ hồ sơ pháp lý trước khi thực hiện.

Đối với các trường hợp chung sống từ lâu nhưng chưa đăng ký kết hôn, việc xác định hoặc chứng minh quan hệ hôn nhân thực tế đôi khi là yếu tố quan trọng để việc sang tên và thực hiện thủ tục liên quan đến nhà đất được thuận lợi hơn.

👉 Xem thêm bài viết: Những lưu ý quan trọng khi xảy ra tranh chấp thừa kế đất đai