Tất cả người thừa kế theo di chúc từ chối nhận di sản thừa kế thì chia như thế nào?

Trong thực tế, có nhiều trường hợp người để lại tài sản đã lập di chúc nhưng những người được chỉ định hưởng thừa kế lại đồng loạt từ chối nhận di sản. Khi đó, nhiều người thắc mắc liệu di sản có còn được chia theo di chúc hay sẽ áp dụng quy định khác của pháp luật. Đây là tình huống khá phổ biến trong các vụ việc liên quan đến nhà đất, tài sản gia đình hoặc tài sản có giá trị lớn.

Khi tất cả người thừa kế theo di chúc từ chối nhận di sản thì xử lý ra sao?

Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng khi người được chỉ định hưởng di sản theo di chúc từ chối nhận di sản.

Điều này có nghĩa, nếu tất cả người thừa kế theo di chúc đều từ chối nhận phần tài sản được để lại thì phần di sản đó sẽ không tiếp tục chia theo nội dung di chúc nữa.

Khi đó, di sản sẽ được chuyển sang chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật.

Nói cách khác, dù người để lại tài sản đã lập di chúc nhưng nếu toàn bộ người được chỉ định hưởng thừa kế không nhận tài sản thì việc phân chia sẽ quay về áp dụng quy định chung của pháp luật dân sự.

Di sản sẽ được chia theo pháp luật như thế nào?

Khi áp dụng thừa kế theo pháp luật, việc xác định người được hưởng di sản sẽ căn cứ vào hàng thừa kế theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.

Theo quy định này, hàng thừa kế thứ nhất gồm:

• Vợ hoặc chồng;
• Cha đẻ, mẹ đẻ;
• Cha nuôi, mẹ nuôi;
• Con đẻ, con nuôi của người chết.

Những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất hoặc tất cả những người này đều không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản hoặc đã chết thì mới chuyển sang hàng thừa kế tiếp theo.

Anh, chị, em ruột của người mất có được hưởng thừa kế không?

Đây là vấn đề thường gây nhầm lẫn trong thực tế.

Theo quy định pháp luật, anh, chị, em ruột của người chết thuộc hàng thừa kế thứ hai.

Do đó, những người này chỉ được hưởng di sản khi:

• Không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất;
• Hoặc toàn bộ người ở hàng thừa kế thứ nhất không có quyền hưởng di sản;
• Bị truất quyền hưởng di sản;
• Từ chối nhận di sản.

Ví dụ, nếu người mất vẫn còn cha mẹ hoặc con thì di sản trước hết vẫn sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định pháp luật.

Khi đó, anh, chị, em ruột của người mất sẽ chưa được hưởng phần di sản này.

Việc từ chối nhận di sản cần đáp ứng điều kiện gì?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự, việc từ chối nhận di sản phải được thực hiện đúng quy định pháp luật.

Trong nhiều trường hợp, việc từ chối nhận di sản cần được lập thành văn bản và thực hiện trong thời hạn luật định.

Ngoài ra, pháp luật không cho phép việc từ chối nhận di sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của người từ chối.

Vì vậy, không phải mọi trường hợp tuyên bố từ chối nhận tài sản đều mặc nhiên có giá trị pháp lý.

Trường hợp nào việc chia di sản thừa kế có thể bị hạn chế?

Theo Điều 661 Bộ luật Dân sự 2015, trong một số trường hợp, di sản thừa kế có thể chưa được chia ngay.

Ví dụ, người lập di chúc có thể yêu cầu chỉ được phân chia tài sản sau một khoảng thời gian nhất định.

Ngoài ra, nếu việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của vợ hoặc chồng còn sống và gia đình thì người còn sống có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế việc phân chia di sản trong thời hạn luật định.

Quy định này nhằm bảo đảm sự ổn định đời sống của gia đình sau khi phát sinh sự kiện thừa kế.

Cần lưu ý gì khi giải quyết tranh chấp di sản thừa kế?

Trong thực tế, tranh chấp thừa kế thường phát sinh do:

• Có người từ chối nhận di sản;
• Không thống nhất việc phân chia tài sản;
• Tranh chấp về hiệu lực di chúc;
• Xác định chưa đầy đủ hàng thừa kế.

Do đó, khi giải quyết vấn đề thừa kế cần rà soát kỹ:

• Hiệu lực của di chúc;
• Người thuộc hàng thừa kế;
• Tình trạng pháp lý của tài sản;
• Quyền hưởng di sản của từng cá nhân.

Đối với trường hợp có nhiều đồng thừa kế hoặc liên quan đến nhà đất, việc tham khảo ý kiến pháp lý sớm sẽ giúp hạn chế rủi ro và tránh tranh chấp kéo dài.

Kết luận

Khi tất cả người thừa kế theo di chúc từ chối nhận di sản thì phần tài sản đó sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật. Lúc này, việc xác định đúng hàng thừa kế và người có quyền hưởng di sản là vấn đề đặc biệt quan trọng. Ngoài ra, anh, chị, em ruột của người mất chỉ được hưởng thừa kế khi không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất hoặc những người này không có quyền hưởng di sản theo quy định pháp luật

👉 Xem thêm bài viết: Đồng thừa kế tự ý bán di sản thừa kế có hợp pháp?