Chia thừa kế thế nào khi có một người không đồng ý?

Trong thực tế, không hiếm trường hợp các đồng thừa kế không thống nhất được việc phân chia di sản. Khi đó, tranh chấp rất dễ phát sinh. Vậy chia thừa kế thế nào khi có một người không đồng ý?

Để giải quyết, cần xem xét hai trường hợp: có di chúc và không có di chúc.

---

Chia thừa kế theo di chúc khi có một người không đồng ý

Trước hết, cần hiểu rõ bản chất của di chúc theo quy định pháp luật. Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Theo đó, người lập di chúc có toàn quyền quyết định việc để lại tài sản cho ai. Người được hưởng thừa kế có thể là người thân hoặc bất kỳ cá nhân nào khác. Quyền này cũng được ghi nhận tại Điều 626 Bộ luật Dân sự. Người lập di chúc có thể chỉ định người thừa kế, truất quyền hưởng di sản hoặc phân chia di sản theo từng phần. Tuy nhiên, để di chúc có hiệu lực, phải đáp ứng các điều kiện theo Điều 630 Bộ luật Dân sự.

Về nội dung, di chúc không được vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Về hình thức, di chúc phải phù hợp quy định pháp luật. Ngoài ra, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt. Việc lập di chúc không được bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.  Di chúc có thể được lập bằng văn bản hoặc di chúc miệng trong trường hợp đặc biệt. Nội dung di chúc phải đầy đủ, có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập. Như vậy, di chúc hợp pháp phụ thuộc vào ý chí của người lập di chúc. Người khác không có quyền can thiệp vào nội dung này. Vì vậy, khi chia thừa kế theo di chúc mà có một người không đồng ý, xử lý như sau:

• Nếu là người không có tên trong di chúc, di chúc vẫn có hiệu lực.
• Nếu là người được hưởng di sản, người này có quyền từ chối nhận di sản trước khi phân chia. Việc từ chối không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.

---

Chia thừa kế theo pháp luật khi có một người không đồng ý

Bên cạnh di chúc, di sản còn có thể được chia theo pháp luật trong một số trường hợp nhất định. Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, việc chia thừa kế theo pháp luật được áp dụng khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. Ngoài ra, còn áp dụng khi người thừa kế chết trước, không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản.

Khi đó, di sản sẽ được chia theo hàng thừa kế quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha mẹ, con của người chết.
Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông bà, anh chị em ruột.
Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ, bác, chú, cô, dì và các cháu, chắt theo quy định.

Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì hàng sau mới được hưởng. Trong trường hợp có một người không đồng ý việc chia thừa kế, có thể xử lý như sau:

Trước hết, nếu người đó không đồng ý tặng cho phần di sản của mình, các bên có thể cùng đứng tên tài sản. Ngoài ra, các bên cũng có thể thỏa thuận thanh toán giá trị phần di sản để nhận toàn bộ tài sản. Các phương án này đều dựa trên sự tự nguyện và thỏa thuận giữa các đồng thừa kế. Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận, các đồng thừa kế có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có di sản. Tòa án sẽ căn cứ vào quy định pháp luật, di chúc (nếu có) và thực tế vụ việc để đưa ra quyết định phân chia phù hợp.

---

Kết luận

Việc chia thừa kế khi có một người không đồng ý cần căn cứ vào việc có di chúc hay không. Nếu có di chúc hợp pháp, việc phân chia phải theo ý chí của người lập di chúc. Nếu chia theo pháp luật, các đồng thừa kế cần ưu tiên thỏa thuận. Trường hợp không thể thống nhất, có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Trong các trường hợp có yếu tố phức tạp hoặc tranh chấp, việc tham khảo ý kiến luật sư sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý và đảm bảo quyền lợi hợp pháp.

👉 Xem thêm bài viết: Không có di chúc chia di sản thừa kế thế nào?