ảnh minh họa AI_Những trường hợp không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế

1.Những trường hợp không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế

Thông thường, việc phân chia di sản theo di chúc được thực hiện theo ý chí của người để lại di sản. Tuy nhiên, pháp luật vẫn quy định một số trường hợp dù không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ được hưởng ít hơn mức luật định thì vẫn được bảo đảm một phần di sản nhất định.

Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc như sau:

Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

• Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
• Con thành niên mà không có khả năng lao động.

Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.

Như vậy, 6 đối tượng không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế là:

• Con chưa thành niên;
• Cha;
• Mẹ;
• Vợ;
• Chồng;
• Con thành niên mà không có khả năng lao động.

2. Mức hưởng của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc

Cũng tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, những người thuộc các trường hợp nêu trên vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật.

Quy định này được áp dụng trong trường hợp:

• Người lập di chúc không cho họ hưởng di sản; hoặc
• Người lập di chúc chỉ cho họ hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Để xác định được 2/3 suất thừa kế là bao nhiêu, trước hết cần xác định suất của một người thừa kế theo pháp luật.

3. Suất của một người thừa kế theo pháp luật là gì?

Người thừa kế theo pháp luật được chia thành các hàng thừa kế gồm:

Hàng thừa kế thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Hàng thừa kế thứ hai: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.

Hàng thừa kế thứ ba: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Khoản 2 và khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Do đó, suất của một người thừa kế là phần di sản mà một người thừa kế ở các hàng thừa kế nêu trên được hưởng khi di sản được chia theo pháp luật.

Việc thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp như:

• Không có di chúc, di chúc không hợp pháp;
• Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
• Người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Để xác định suất của một người thừa kế theo pháp luật, cần xác định tổng giá trị di sản thừa kế và số người thừa kế được hưởng di sản.

Công thức:

Suất của một người thừa kế theo pháp luật = Tổng giá trị di sản thừa kế / Số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp

Ví dụ

Ông Nguyễn Văn A có số tiền 900 triệu đồng nhưng chưa kịp sử dụng thì qua đời mà không để lại di chúc. Người thừa kế của ông A gồm 03 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất là vợ và hai người con.

Như vậy, suất của một người thừa kế theo pháp luật của ông A là:

900 triệu đồng / 3 người = 300 triệu đồng/người.

4. Cách tính 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật

Như đã phân tích, Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên mà không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu thuộc một trong hai trường hợp:

• Không được người lập di chúc cho hưởng di sản;
• Chỉ được cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Căn cứ cách xác định suất thừa kế nêu trên, phần di sản được hưởng được tính như sau:

Di sản được hưởng = 2/3 × (Tổng giá trị di sản thừa kế / Số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp)

Tổng giá trị di sản thừa kế được xác định như thế nào?

Tổng giá trị di sản thừa kế được xác định sau khi thực hiện các nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế theo thứ tự quy định tại Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015, gồm:

• Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng;
• Tiền cấp dưỡng còn thiếu;
• Chi phí cho việc bảo quản di sản;
• Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ;
• Tiền công lao động;
• Tiền bồi thường thiệt hại;
• Thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước;
• Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân;
• Tiền phạt;
• Các chi phí khác.

Số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp được xác định thế nào?

Số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp là những người thừa kế trong hàng thừa kế tương ứng theo quy định pháp luật.

Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Đồng thời, khi xác định người thừa kế cần lưu ý các trường hợp từ chối nhận di sản và không có quyền hưởng di sản theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Kết luận

Pháp luật tôn trọng quyền định đoạt tài sản của người lập di chúc nhưng đồng thời vẫn bảo vệ quyền hưởng di sản của một số người có quan hệ đặc biệt với người để lại di sản.

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên mà không có khả năng lao động có thể vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, dù không được cho hưởng di sản hoặc chỉ được hưởng ít hơn mức này trong di chúc.

👉 Xem thêm bài viết: Hiệu lực của di chúc được quy định là bao lâu?